Je Vous adore, mon Seigneur et mon Dieu!

Franciscaans, Traditioneel, Katholiek

Vrijheid, gelijkheid en broederschap….

op 17 juli 2012

Vrijheid, gelijkheid en broederschap. Dat was (en is) het motto van de Franse Republiek, die met de Franse Revolutie haar bestaan begonnen is. Nog maar kort geleden werd dit met de herdenking van de bestorming van de Bastille op 14 juli 1789 uitbundig herdacht. Overal was het feest: er klonk vuurwerk, er waren vliegshows, er was een militaire parade, de Franse driekleur was trots en fier overal te zien en het Liberté, égalité, fraternité pour tous (vrijheid, gelijkheid broederschap voor allen) was niet van de lucht. Terecht: de Franse Revolutie heeft voor een groot deel de Westerse en Europese kijk op de wereldorde be-invloed. En nog steeds! Immers: het Europese volkslied heet niet voor niets “Alle Menschen werden Brüder”!

Toch heeft de Revolutie ook een duistere kant. En vandaag worden we via het Martyrologium met die neus op die donkere kant gedrukt. Vandaag gedenken we namelijk de zestien martelaressen van Compiègne. Op http://www.heiligen.net lezen we het volgende:

Zestien Karmelietessen-Martelaressen van Compiègne, Parijs (of Cambrai?), Frankrijk; † 1794.

Feest 17 juli.

De Franse Revolutie woedde vanaf 14 juli 1789. Reeds in 1790 waren er naar alle kloosters boodschappers gezonden met het vriendelijke verzoek deze levenswijze op te geven, omdat ze niet in overeenstemming was met de menselijke Rede, welke toch met deze revolutie de uiteindelijke overwinnning had behaald.

Maar de zusters van de Carmel in Compiègne lieten weten dat ze deze levenswijze uit vrije wil op zich hadden genomen en derhalve niet wensten prijs te geven. Stilaan werden de maatregelen van de Staat harder: de revolutionairen eisten een nieuwe overste, onder hun leiding gekozen. De zusters kozen weer dezelfde overste: Moeder Marie-Madeleine. Totdat alle kerkelijke goederen verbeurd werden verklaard en aan de Staat toebehoorden: toen werden de zusters eenvoudig op straat gezet: 1793. Dit had moeder overste intussen wel zien aankomen. Zij zorgde ervoor dat de zusters in groepjes bij trouw gebleven katholieken werden ondergebracht. Daarbij deden zij hun best onderling zo goed mogelijk contact te houden en hun kloosterlijke levenswijze zo goed en zo kwaad als dat ging, voort te zetten.

Intussen denderde de Revolutie door: er kwam een andere tijdsindeling; er kwam een officiële staatsgodsdienst ter ere van de Godin van de Rede; het was verboden er nog een andere godsdienst op na te houden. Huiszoekingen werden gedaan om erop toe te zien dat de onderdanen zich ook in hun privé-leven hieraan hielden. Zo werden er thuis bij de zusters katholieke devotionalia gevonden. Hier was duidelijk sprake van minachting van de Staat en dus van hoogverraad. Eind juni 1794 werden de karmelietessen gearresteerd. Op 13 juli zette men ze op transport naar Parijs. Daar werden ze opgesloten in de hoofdgevangenis en al enkele dagen later ter dood veroordeeld. Op een open kar werden ze ten aanschouwen van iedereen naar Vincennes overgebracht; overal klonken beschimpingen en scheldwoorden. Maar ineens viel het stil toen één der zusters het Salve Regina inzette. Zo werd hun schandetocht een demonstratie van toegewijd kloosterleven, want zo hadden ze altijd hun koorgebed gezongen. Zingend beklommen de zusters het schavot dat opgesteld stond op de Place du Trône. Hun gezang klonk steeds ijler, omdat er telkens weer een stem onder de valbijl van de guillotine wegviel, totdat ook de laatste stem verstomde.

Verering & Cultuur

De zusters werden begraven op het kerkhof van Picpus.

Ze werden in 1906 door paus Pius XI zalig verklaard.

Dit verhaal roept bij mij een aantal vragen op.

De Revolutie is ontstaan om de vrijheid van de (armere) burgers te bewerkstelligen. Om de ongelijkheid tussen de klassen op te heffen. En om van de mensen broeders te maken. Maar is vrijheid die de ander geen ruimte geeft om er te zijn wel echte vrijheid? Is gelijkheid die het wezenlijke van de ander wegdrukt om aan “de grote gemene deler” gelijk te worden wel echte gelijkheid. Is broederschap die gebaseerd is op kameraadschap tussen mensen die hetzelfde doel nastreven wel echte broederschap?

Kortom: Wat is Vrijheid? Wat is gelijkheid? Wat is broederschap?

Vrijheid. Is dat het “alles mag” of het “ik heb altijd gelijk”? In de ogen van de wereld wel. God echter heeft een andere, diepere vrijheid voor ogen. Gods vrijheid is in de eerste plaats gelegen in het feit dat wij geschapen zijn met een vrije wil. Wij zijn vrij om het goede te kiezen en het slechte na te laten. Wij zijn vrij om ons aan Hem toe te wijden en Hem toe te laten. Of niet. Onze keuze heeft wel een consequentie voor het leven wat volgt als we ons lichaam in de dood achterlaten. Maar de vrijheid (de keus) is aan ons.

Gelijkheid. Is dat het “je moet, net als de martelaressen van de toenmalige overheid, net als ons denken”, “iedereen is gelijk en moet dezelfde rechten hebben (over plichten wordt niet gesproken)” of het “het maakt niet uit waar je geboren bent, iedereen is gelijk en heeft dezelfde mogelijkheid het geluk te bereiken, als hij maar hard genoeg z’n best doet”? Wie eens goed naar met name Afrikaanse en Aziatische landen kijkt, ziet dat aan zulk denken het gevaar kleeft dat je de ander in je drang naar gelijkheid en gelijkvormigheid assimileert of uitroeit. Denk maar aan de Christenen die in veel landen tot op de dag van vandaag vervolgt worden als ze weigeren de staatsgodsdienst (hetzij de Islam, hetzij het communisme) aan te hangen. Wie wat dichter bij huis om zich heen kijkt ziet dat niet iedereen het geluk ten deel valt, hoe hard hij ook werkt. Niet alles in dit leven is maakbaar! Wie in onze Kerk kijkt, bemerkt vaak vijandigheid jegens mensen die het Katholiek zijn net wat anders beleven en belijden. Het Oosterhuis vs Gregoriaans gevecht. Ware gelijkheid zit naar mijn gevoel in iets anders, nl. in het gelijkwaardig zijn in Gods ogen, waar de verschillen elkaar juist aanvullen om zo Christus’ mystieke lichaam te complementeren. Immers: zoals een lichaam niet alleen uit handen en voeten kan bestaan, maar ook de andere organen en ledematen nodig heeft, heeft ook Christus’ mystieke lichaam verschillende onderdelen nodig die weliswaar niet GELIJK zijn, maar wel GELIJKWAARDIG in de zin dat zonder één klein onderdeeltje het lichaam al minder goed functioneert. Echter in onze drang naar gelijkheid bestrijden we elkaar maar al te snel en al te graag, en zien daarbij de gelijkwaardigheid van de ander over het hoofd!

Broederschap. Is dat “oude kameraden onder elkaar”, “samen één doel nastreven”, of zijn we broeders omdat we door één Vader geschapen zijn? Franciscus wijst de weg naar die laatste interpretatie. Niet door onze geografische plaats, niet door ons gemeenschappelijke achtergrond noch doordat we samen strijden tegen dezelfde vijand zijn we broeders en zusters van elkaar, maar doordat we dezelfde Vader hebben. Wie is dan mijn broeder? Alles en iedereen die uit dezelfde Vader voortkomt. Dus: ook (of misschien wel JUIST) die collega aan wier gedrag ik mij groen en geel erger, ook degene die mij schoffeert en juist mijn vijand. Zegt Christus niet: Hebt uw vijanden lief? En voor wie wil weten wat leven in broederschap inhoud, verwijs ik graag naar Franciscus.

Vrijheid, vriendschap, broederschap. De Revolutie heeft ons veel goeds gebracht. MAAR…..zoals ieder systeem, iedere orde dat NIET op Gods orde is gebaseerd, kan dit goede ontsporen en mensen juist van de vrijheid beroven. Juist degraderen tot ongelijke. En dan gedraagt het systeem zich allerminst als broeder! De heilige martelaressen van vandaag maken mij duidelijk dat een systeem, hoe mooi het ook lijkt en hoeveel goeds het ook met zich mee brengt, altijd weer getoetst moet worden aan Gods wetten. En indien het daar tegen in gaat, dat het beter voor ons eeuwige leven is, om Gods wereldorde vast te houden! Ook al moeten we ervoor tegen de stroom inroeien!

Systemen verwelken, landen spannen samen, landen vallen uiteen, ideologieën vergaan, maar God zal eeuwig blijven bestaan!

Advertenties

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: